Czy polski sektor drzewno-meblarski przechodzi kryzys? Branża alarmuje, resort przedstawia inne spojrzenie.
Polski sektor drzewno-meblarski ponownie znalazł się w centrum debaty dotyczącej dostępności drewna, kierunków prowadzenia gospodarki leśnej oraz przyszłości jednej z kluczowych gałęzi krajowego przemysłu. Podczas konferencji prasowej zorganizowanej 9 lipca przez Koalicję na Rzecz Polskiego Drewna przedstawiciele branży zaprezentowali dane i analizy, które ich zdaniem świadczą o pogarszającej się kondycji przedsiębiorstw, ograniczonej dostępności surowca oraz rosnącej presji konkurencyjnej ze strony importu. Jednocześnie Ministerstwo Klimatu i Środowiska utrzymuje, że prowadzone działania służą ochronie zasobów leśnych i stabilizacji rynku drewna.
Polska jest niekwestionowaną potęgą w branży, zajmuje 1. miejsce w Unii Europejskiej w eksporcie okien, podłóg oraz mebli. Sektor ten odpowiada za 9,9% krajowej produkcji przemysłowej, zatrudniając bezpośrednio ponad 423 tysiące osób w ponad 81 tysiącach przedsiębiorstw. Dodatnie saldo wymiany handlowej netto przemysłu drzewnego wnosi do gospodarki aż 69,9 mld zł. Niestety, aktualne dane analityczne pokazują drastyczne osłabienie.
Sektor o dużym znaczeniu dla gospodarki
Przemysł drzewny i meblarski od wielu lat należy do najważniejszych gałęzi polskiej gospodarki. Obejmuje tysiące przedsiębiorstw działających w obszarze tartacznictwa, produkcji mebli, stolarki budowlanej, płyt drewnopochodnych, papieru i opakowań. Branża zatrudnia setki tysięcy pracowników i odgrywa istotną rolę w polskim eksporcie, szczególnie w segmencie mebli, w którym Polska od lat należy do światowych liderów.
Z tego względu wszelkie zmiany dotyczące dostępności drewna, podstawowego surowca dla większości przedsiębiorstw, mają znaczenie nie tylko dla samych producentów, ale również dla rynku pracy, inwestycji oraz konkurencyjności całej gospodarki.
Branża wskazuje na pogarszającą się sytuację
Podczas konferencji Koalicja na Rzecz Polskiego Drewna przedstawiła dane, które zdaniem organizacji świadczą o pogłębiających się problemach sektora. Wśród najważniejszych wyzwań wymieniono ograniczoną dostępność drewna, utrzymujące się wysokie ceny surowca oraz pogarszające się wyniki finansowe części przedsiębiorstw.
Przedstawiciele Koalicji wskazują, że w ostatnich latach zmniejszyła się ilość drewna przeznaczonego do sprzedaży przez Lasy Państwowe. Ich zdaniem, przy jednoczesnym utrzymującym się zapotrzebowaniu przemysłu, przekłada się to na większą konkurencję o surowiec i trudności z planowaniem produkcji.
Organizacja zwraca również uwagę na sytuację ekonomiczną przedsiębiorstw. Według przedstawionych analiz część firm ogranicza zatrudnienie, zmniejsza produkcję lub rezygnuje z planowanych inwestycji. W ocenie Koalicji może to wpływać na konkurencyjność polskich producentów zarówno na rynku krajowym, jak i zagranicznym.
Jakie przyczyny wskazuje Koalicja?
Zdaniem Koalicji obecna sytuacja jest wynikiem nakładania się kilku czynników.
Organizacja wskazuje m.in. na ograniczenie importu drewna z Rosji i Białorusi po wprowadzeniu sankcji, zmiany w polityce dotyczącej pozyskania drewna z lasów, wzrost zapotrzebowania na drewno wykorzystywane w energetyce oraz rosnące koszty prowadzenia działalności gospodarczej.
Przedstawiciele branży zwracają również uwagę na decyzje związane z ochroną wybranych obszarów leśnych, argumentując, że wpływają one na ilość surowca trafiającego na rynek. Jednocześnie podkreślają potrzebę analiz pokazujących długofalowe skutki tych działań dla przemysłu.
Stanowisko Ministerstwa Klimatu i Środowiska
Ministerstwo Klimatu i Środowiska przedstawia odmienną ocenę sytuacji. Resort podkreśla, że działania podejmowane w zakresie gospodarki leśnej mają na celu zachowanie trwałości lasów, ochronę cennych przyrodniczo obszarów oraz prowadzenie zrównoważonej gospodarki zgodnie z obowiązującymi przepisami i zobowiązaniami środowiskowymi.
Ministerstwo wskazuje również na działania mające poprawić funkcjonowanie rynku drewna, w tym rozwiązania dotyczące zasad sprzedaży surowca czy ograniczania jego eksportu poza Unię Europejską. W ocenie resortu polityka leśna powinna uwzględniać zarówno potrzeby gospodarki, jak i konieczność zachowania zasobów przyrodniczych dla przyszłych pokoleń.
Koalicja na Rzecz Polskiego Drewna w odpowiedzi na komunikaty ministerstwa stwierdza jednak, że prezentowany przez resort obraz rynku nie odzwierciedla, jej zdaniem, pełnej skali problemów zgłaszanych przez przedsiębiorców.
Skąd wziął się deficyt surowca na rynku?
Rynek drewna w Polsce funkcjonuje pod niespotykaną dotąd presją, a skumulowany, roczny deficyt surowcowy wynosi obecnie ponad 7 mln m³. Według ustaleń Koalicji na Rzecz Polskiego Drewna, składają się na to trzy kluczowe czynniki:
-
Brak importu z Rosji i Białorusi w wyniku wojny i sankcji pozbawił rynek około 3 mln m³ drewna.
-
Wzrost zużycia drewna przez energetykę i gospodarstwa domowe na produkcję pelletu pochłania dodatkowe 1,2 mln m³ surowca.
-
Decyzje MKiŚ ograniczające podaż krajową zabrały z rynku kolejne 3 mln m³ drewna.
Plany sprzedaży drewna z Lasów Państwowych zostały drastycznie zredukowane z 40,18 mln m³ w 2024 roku do zaledwie 37,18 mln m³ w roku 2026. W tym samym czasie, gdy polskim firmom brakuje surowca, rodzimy rynek zalewany jest przez import tańszych mebli z Chin. W 2025 roku import ten osiągnął rekordową wartość ponad 1,1 mld euro, co oznacza wolumenowy wzrost o 167% od 2018 roku.
Lasy rosną, a polskim tartakom brakuje drewna
Co paradoksalne, zasoby leśne w Polsce systematycznie rosną. Całkowity zapas drewna na pniu w kraju wynosi obecnie 2,73 mld m³. W samych Lasach Państwowych od 1956 do 2025 roku zasoby wzrosły o 167%, osiągając poziom 2083 mln m³.
Jak wskazują analitycy, roczne pozyskanie drewna na poziomie 41 mln m³ stanowi zaledwie około 1,5% zasobności polskich lasów, podczas gdy ich naturalny, roczny przyrost to 66 mln m³. Bilans między przyrostem a pozyskaniem drewna w skali ostatnich 5 lat jest wysoce dodatni i wynosi +100 mln m³. Mimo to, w latach 2020-2025 odnotowano drastyczny wzrost średniej ceny drewna o 32,5%, a decyzje resortu przyczyniają się do utrzymania tych wysokich kosztów.
Postulaty stabilizacyjne branży
Dążąc do zabezpieczenia łańcuchów dostaw i utrzymania konkurencyjności polskiego eksportu, Koalicja na Rzecz Polskiego Drewna sformułowała pięć głównych postulatów pod adresem administracji rządowej:
-
Audyt gospodarczy: wstrzymanie wdrażania kolejnych ograniczeń w dostępie do surowca do momentu przygotowania kompleksowej oceny ich skutków dla gospodarki.
-
Gwarancje podażowe: uzupełnienie dostępnej puli drewna w drugim półroczu 2026 r. o 2 mln m³ oraz zagwarantowanie podaży na rok 2027 na minimalnym poziomie 41 mln m³.
-
Transparentność danych: publikacja pełnej analizy wpływu dotychczasowych wyłączeń obszarów leśnych na rynek pracy i przychody państwa.
-
Szerokie konsultacje: rozpoczęcie systematycznego dialogu z udziałem przedstawicieli przemysłu, jednostek naukowych, Lasów Państwowych oraz samorządów terytorialnych.
-
Mechanizmy kompensacyjne: wypracowanie rozwiązań wspierających alternatywne kierunki importu w przypadku braku możliwości zabezpieczenia odpowiedniego wolumenu z lasów krajowych.
Przedstawiciele sektora podkreślają, że przewidywalność prawa i stabilność dostaw to kluczowe warunki niezbędne do utrzymania przez Polskę pozycji lidera na europejskim rynku wyrobów drzewnych i meblarskich.
Rosnąca konkurencja międzynarodowa
Jednym z elementów podnoszonych przez Koalicję jest również rosnąca konkurencja ze strony producentów spoza Europy, w szczególności z Azji. Organizacja wskazuje, że wyższe koszty surowca oraz produkcji mogą osłabiać pozycję polskich przedsiębiorstw na rynku międzynarodowym.
Jednocześnie eksperci zwracają uwagę, że konkurencyjność sektora zależy od wielu czynników, w tym kosztów energii, pracy, kursów walut, sytuacji na światowych rynkach oraz popytu na wyroby drzewne. Oznacza to, że kondycji branży nie można oceniać wyłącznie przez pryzmat dostępności drewna.
Potrzeba dalszego dialogu
Dyskusja wokół rynku drewna pokazuje, że pogodzenie celów gospodarczych z ochroną środowiska pozostaje jednym z największych wyzwań polskiej gospodarki leśnej. Zarówno przedstawiciele przemysłu, jak i administracji wskazują na potrzebę zapewnienia stabilnych warunków funkcjonowania sektora, różniąc się jednak w ocenie przyczyn obecnej sytuacji oraz sposobów jej rozwiązania.
Najbliższe miesiące pokażą, czy możliwe będzie wypracowanie rozwiązań uwzględniających zarówno potrzeby przedsiębiorstw wykorzystujących drewno jako podstawowy surowiec, jak i cele związane z ochroną lasów. Dla całego rynku kluczowe znaczenie będą miały transparentny dialog, analiza danych oraz przewidywalność decyzji wpływających na funkcjonowanie sektora.
NAJCZĘŚCIEJ ZADAWANE PYTANIA
Dlaczego brakuje drewna na rynku?
Główną przyczyną jest masowy eksport nieprzetworzonego surowca poza rynki europejskie oraz rygorystyczne wyłączenia obszarów leśnych z gospodarki pozyskaniowej.
Jak brak surowca wpływa na ceny mebli?
Drastycznie ograniczona podaż winduje koszty zakupu materiałów produkcyjnych, co natychmiast przekłada się na proporcjonalny wzrost ostatecznych cen wyrobów dla konsumentów.
Czy recykling drewna zastąpi wycinkę lasów?
Przetwarzanie materiału poużytkowego skutecznie odciąża rynek produkcji płyt wiórowych, jednak technologicznie nie jest w stanie zastąpić zapotrzebowania na litą tarcicę konstrukcyjną.
Czym jest certyfikat FSC dla branży meblarskiej?
To międzynarodowy dokument potwierdzający w pełni zrównoważone pochodzenie surowca, którego brak automatycznie dyskwalifikuje producentów z udziału w prestiżowych przetargach na rynkach zachodnich.